الشيخ محمد تقي التستري ( الشوشتري ) ( مترجم : سيد علي محمد موسوى جزائرى )

338

ترجمه و شرح موضوعى نهج البلاغة پيرامون رستاخيز و وظيفه بندگي ( فارسى )

رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نقل كرده است ، و البته عجب ندارد ؛ چرا كه رابطهء آن حضرت عليه السّلام با رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله مانند برادر با برادر و ساق از بازو است . او چنين نقل مىكند : از آن جمله است سخن رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله به بعض همسرانش : « أحسنى جوار نعم اللّه ؛ فإنّها قلّما نفرت عن قوم ، فكادت ترجع إليهم ؛ نعمت‌هاى خدا را پاس دار ، زيرا به‌ندرت اتفاق مىافتد نعمتى از جمعيتى رفته به‌زودى نزد آنان بازگردد » . و اين تعبير از باب استعاره است ؛ زيرا آن حضرت صلّى اللّه عليه و آله نعمت‌هاى بخشيده‌شده به انسان را به منزلهء مهمان وارد و همسايهء مجاور قرار داده كه لازم است از او به بهترين وجه پذيرايى شود و گرنه شايسته است از نزد او رخت بربندد و جدا شود هم‌چنين اگر سپاس نعمت‌هاى الهى به‌جا آورده نشود انتقالشان نزديك و زوالشان قريب خواهد بود . و در روايت ديگرى آمده : « أحسنوا جوار نعم الدنيا ؛ فإنّها وحشيّة ؛ فإنّها قلّما . . . » . و طبق اين روايت گويى رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله نعمت‌ها را به حيوانات وحشى تشبيه نموده كه با انس گرفتن با آنها ، مىمانند و با ترساندن مىگريزند و به آسانى بازنمىگردند و نزديك نمىشوند . « 1 » مؤلف : بلكه ظاهرا مقصود از روايت اوّل نيز همين معناى دوم است . زيرا هم‌چنان‌كه كلمهء « وحشيّه » ، كه در روايت دوم به‌كار رفته ، قرينه است بر تشبيه نعمت‌ها به حيوانات وحشى ، هم‌چنين جملهء « لا تنفروا » در روايت اوّل نيز شاهد بر همين معناست . خداى تعالى فرموده : كَأَنَّهُمْ حُمُرٌ مُسْتَنْفِرَةٌ * فَرَّتْ مِنْ قَسْوَرَةٍ ؛ « 2 » گويى خران گريزانى هستند كه از شير درّنده مىگريزند . و در مثل گويند : « كلّ ازبّ نفور ؛ هر شتر پرمويى گريزنده است » . جوهرى گويد : بر ابروى شتر موهايى رويد كه هرگاه باد به آنها وزد فرار مىكند . كميت گفته : « أويتناسى الأزبّ النفورا ؛ آيا شتر فرارى رام مىشود ؟ » . و شاهد بر اين مدّعى ( از تشبيه ) خبرى است كه كلينى رحمه اللّه از امام رضا عليه السّلام نقل كرده كه آن حضرت عليه السّلام به محمد بن عرفه فرمود : نعمت‌هاى الهى بر مردم مانند شتر عقال شده در خوابگاهش است ، مادام كه جوار آنها را نيكو و حرمت آنها را پاس دارند پس هرگاه با آنان بدرفتارى نمايند از نزد ايشان بگريزند .

--> ( 1 ) . مجازات النبويه ، ص 152 . ( 2 ) . مدّثّر ( 74 ) آيهء 49 و 50 .